Księgi chrztów znajdziesz w parafii, w archiwum diecezjalnym i w archiwum państwowym, a dla XIX wieku najczęściej w zeskanowanych duplikatach na serwerach archiwów. Wpis w księdze chrztów to zwykle pierwszy dokument, w którym pojawiają się rodzice dziecka.
Co zawiera wpis chrztu
Typowy wpis podaje datę chrztu i urodzenia, imię dziecka, imiona i nazwiska rodziców (matki z nazwiska panieńskiego), ich zawód i miejsce zamieszkania, rodziców chrzestnych oraz księdza udzielającego sakramentu. W Galicji i w zaborze pruskim wpisy bywały po łacinie, w Królestwie Polskim do 1868 roku po polsku lub łacinie, a później po rosyjsku.
Gdzie leżą księgi
- Parafia: księgi bieżące i część starszych, ale dostęp jest ograniczony.
- Archiwum diecezjalne: najstarsze księgi i oryginały dla parafii rzymskokatolickich.
- Archiwum państwowe: duplikaty ksiąg i akta stanu cywilnego, wiele z nich zdigitalizowanych.
Więcej o tym, gdzie co leży, napisaliśmy na stronie o księgach metrykalnych.
Jak znaleźć właściwą księgę
- Ustal miejscowość i parafię, do której należała w interesującym Cię roku.
- Ustal przybliżony rok urodzenia z innych dokumentów.
- Otwórz tom roczny i skorzystaj ze skorowidza alfabetycznego, jeśli jest.
- Przeczytaj sąsiednie wpisy, bo rodzeństwo bywa zapisane w kolejnych latach.
Jak czytać łacińskie wpisy
Zwroty są stałe: „baptizatus est” oznacza „został ochrzczony”, „natus” urodzony, „filius legitimus” syn z prawego łoża, „patrini” rodzice chrzestni, „parochus” proboszcz. Imiona są łacińskie: Joannes to Jan, Catharina to Katarzyna, a nazwiska bywają odmieniane. Przykład takiego aktu zobaczysz w demo odczytu.
Co robić z wpisem
Przepisz dane, zapisz sygnaturę księgi i numer aktu, a potem z imion rodziców i miejscowości wnioskuj o następnym pokoleniu. Zapomniana robi to za Ciebie: odczytuje skan, tłumaczy wpis i dopisuje osoby do drzewa, o czym piszemy w opisie odczytu aktów metrykalnych.
Rodzice chrzestni jako wskazówka
Rodzice chrzestni to często bliscy krewni lub sąsiedzi. Zapisz ich w drzewie jako osoby powiązane, bo ten sam człowiek bywa świadkiem w aktach kilku pokoleń i pomaga odróżnić dwie rodziny o tym samym nazwisku.
Gdy księgi brakuje
Zdarza się, że księga się nie zachowała. Sprawdź wtedy duplikaty w archiwum państwowym, księgi sąsiedniej parafii oraz akta ślubu i zgonu, w których wiek osoby pozwala odtworzyć rok urodzenia. Poszukiwanie w sąsiednich źródłach to zwykła praktyka genealogów. Całą ścieżkę opisaliśmy w przewodniku szukanie przodków.